POMIŃ »

Wiek przedszkolny jest niezmiernie ważnym okresem w rozwoju dziecka. Cechuje się intensywnym rozwojem sprawności ruchowej, w tym manualnej. Zdobyte przez dziecko w tym czasie umiejętności będą miały decydujący wpływ na sukcesy w szkole. Od tego zależy, jak opanuje ono zdolność pisania. Warto, więc zadbać o kształtowanie tej zdolności od najmłodszych lat.

Jak często wykazują obserwacje i doświadczenia nauczycieli przedszkoli, sprawność manualna i graficzna dzieci z jednego rocznika jest bardzo zróżnicowana. Są dzieci, które bez większego wysiłku uczą się rysunku, odwzorowywania, a później pisania. Jest ich większość. Ale są i takie, których ruchy są nieskoordynowane, ręce mało sprawne, a wykonanie prostej czynności graficznej, staje się dla nich problemem.

Choć wielu rodziców nie zdaje sobie sprawy, ogromne znaczenie mają tu najprostsze czynności, ćwiczenia i zabawy. Warto je często stosować by usprawnić umiejętności manualne dziecka.

Zadaniem poniższych zestawów ćwiczeń jest udzielenie pomocy rodzicom w celu usprawnienia ręki dziecka, by mogło ono wykonać czynności wymagające precyzyjnych, drobnych ruchów, a przede wszystkim, by było w stanie pisać dostatecznie szybko i czytelnie. Dobór tych ćwiczeń uzależniony jest od poziomu sprawności manualnej konkretnego dziecka. Są to:

 

  • Ćwiczenia rozmachowe, które mają na celu rozluźnianie napięcia mięśni ramienia
    i przedramienia, wyzwalanie ruchów płynnych i powolnych np.:

– zamalowywanie farbami dużych płaszczyzn ruchami poziomymi lub pionowymi z zachowaniem kierunku od strony lewej do prawej, z góry na dół

– zamalowywanie dużych konturów rysunków

– pogrubianie konturów dużych rysunków i form geometrycznych

– rysowanie dużych form kolistych z zachowaniem kierunku pisania płynnym, ciągłym ruchem

– malowanie dużych form kolistych.

  • Ćwiczenia manualne, których celem jest usprawnianie małych ruchów ręki tj. dłoni, nadgarstka i palców, rozwijanie koordynacji ruchów rąk ze wzrokiem np.:

-nawlekanie koralików

– przewlekanie sznurków przez otwory

– zwijanie sznureczka według wzoru

– układanie obrazków, klocków, figur geometrycznych według wzoru i bez wzoru

– montowanie konstrukcji z gotowych elementów

– lepienie w plastelinie, ciastolinie, masie solnej lub papierowej zaczynając od form prostych (wałeczki, kuleczki) do form bardziej złożonych (przedmioty, rośliny, zwierzątka)

– wycinanie z papieru z uwzględnieniem stopnia trudności (cięcie po linii prostej, łamanej i falistej)

– wydzieranki z papieru

– składanki papierowe (orgiami)

– stemplowanie

– kalkowanie

– rysowanie

– malowanie farbami

  • Ćwiczenia graficzne, których celem jest wyrabianie płynności i precyzji ruchów ręki ustawionej tak jak do pisania np.:

– rysowanie szlaczków literopodobnych w liniaturze (wodzenie po wzorze, kończenie rozpoczętego wzoru, odwzorowywanie)

– rysowanie wzorów po śladzie, pogrubianie konturów kopiowanie rysunków przez kalkę techniczną

– rysowanie za pomocą szablonów figur geometrycznych i nieskomplikowanych przedmiotów

– zamalowywanie kredkami, farbami małych przestrzeni

– wypełnianie konturów za pomocą równoległych kresek poziomych lub pionowych z zachowaniem kierunków od lewej do prawej i od góry do dołu

– rysowanie szlaczków obrazkowych

– odtwarzanie układów linearnych z elementów powtarzających się cyklicznie, różniących się kolorem lub kształtem

– łączenie linią ciągłą punktów

W ćwiczeniach tych obowiązuje zasada stopniowania trudności tzn. przechodzenie od wzorów łatwych do coraz trudniejszych. Pamiętać należy przy tym, aby podać dziecku instrukcję kreślenia wzoru bądź litery zgodnie z kierunkiem pisania.

  • Ćwiczenia przygotowujące do pisania w liniaturze i kratkach. Zostały one wyróżnione spośród ćwiczeń graficznych ze względu na to, że powinny być prowadzone ze wszystkimi dziećmi mającymi podjąć naukę w klasie pierwszej. Podczas podanych niżej ćwiczeń wskazane jest zwrócenie specjalnej uwagi na dzieci, którym szczególną trudność sprawia rozpoznawanie linii i kratek oraz utrzymywanie się w liniaturze (szlaczki rysują nie poziomo, lecz ukośnie, wychodzą poza linię). Przykładowe ćwiczenia:
  • rozpoznawanie linii w zeszycie:

– przeciąganie grubych linii kolorową kredką

– zamalowywanie miejsc między liniami

– wklejanie pasków kolorowego papieru między grubymi liniami

– naklejanie szlaczków z figur geometrycznych

  • rozpoznawanie kratek w zeszycie:

– zaznaczanie konturów dużych kratek (4 małe),

– zamalowywanie dużych kratek,

– rysowanie konturów różnych figur w oparciu o kratki.

  • rysowanie szlaczków z zachowaniem kierunku od lewej do prawej strony.

Mówiąc o sprawności manualnej należy zwrócić uwagę na ćwiczenia usprawniające nieprawidłowo napięty tonus mięśniowy ręki. Podwyższony (napięty) tonus mięśniowy, występuje wówczas, gdy dziecko kładzie zbyt duży nacisk na narzędzie do pisania. Ćwiczenia zmniejszające napięcie mięśni ręki powinny być oparte na materiale miękkim tj. wata, sypkie produkty np. ugniatanie waty, bibuły; rysowanie na materiałach sypkich tj. piasek, mąka, kasza; malowanie akwarelą.

Z obniżonym tonusem mięśniowym mamy do czynienia wówczas, gdy nacisk narzędzia jest za słaby. Ćwiczenia tutaj powinny zwiększyć napięcie mięśni ręki u dziecka np. uderzanie o twarde podłoże, kalkowanie, modelowanie w glinie, modelinie.

Bardzo ważne jest, przede wszystkim wnikliwe poznanie dziecka i właściwy dobór ćwiczeń usprawniających funkcje manualne. Odpowiedni poziom sprawności manualnej w znacznym stopniu warunkuje powodzenie dziecka w szkole. Jest nieodzownym determinantem opanowania techniki pisania jak również posługiwania się przyborami szkolnymi.

Alicja Paduch

Mapa strony
Top